wie God liefheeft heeft lief wie God liefheeft

30e zondag door het jaar, 29 oktober 2017
evangelie: Mattheüs 22,34-40
Exodus 22,20-26. Psalm 18. 1Tessalonicenzen 1,5c-10

Vanmiddag zal ik een doopsel toedienen. Omdat ik geen eindverantwoordelijke ben in een parochie, komt het maar zeer zelden voor dat ik doop [cf. Paulus in 1Kor1,17]. Voor de doop-viering hebben de ouders gekozen voor dit evangelie: een soort “back to basics”. En dat kan bepaald geen kwaad met al die ingewikkelde vragen van deze tijd. Juist omdat ons leven zo gecompliceerd is geworden, hebben we behoefte aan overzicht en aan een duidelijk doel. Zo neemt elke nieuwe regering zich steeds weer oprecht voor om minder regels en meer duidelijkheid te geven. Maar de realiteit is weerbarstig. Evenzo als het gaat om ons geloof en de Kerk: menigeen raakt de weg kwijt in regels of door zorgwekkende berichten. De vraag komt dan op: Waar gaat het ook alweer om in de geloofsgemeenschap: wat is het meest belangrijk? En: waar gaat het mij om?

Jezus vat voor ons al die geboden en verboden samen met het liefhebben van God en naaste. Liefhebben: niet een onbereikbaar hoog ideaal van “de” liefde, maar liefhebben, een werkwoord, een doewoord, om in de praktijk te brengen: liefhebben in gedachte, woord en daad [Mt 22,37-39].

Wat is dan die liefde?, kun je je afvragen. In de Eerste lezing vernemen we hoe God Die liefde is, ons opdraagt om goed te doen aan onze naasten [cf. 1Joh 4,7v]. Deze opdracht staat in het boek Exodus, het boek dat de weg beschrijft uit de slavernij van het kwade van-daan naar het goede leven in vrijheid [Ex 20,2: inleiding de Tien Geboden]. Doe dit en u zult samen leven! [cf. Lk 10,28] En als we dit niet in de praktijk brengen, hèbben we geen leven...

Ware liefde is altijd levengevend: tussen partners, maar dus ook in ons verdere samenleven met vriend èn vreemdeling [cf. Lk 10,29-37: de Barmhartige Samaritaan]. “Ieder voor zich en God voor ons allen,” wordt wel gezegd. Maar Bijbels gezien is er sprake van liefde, liefhebben (agapè, agapao), waar mensen betrokken zijn op elkaar: dan zoeken en geven ze het goede en levengevende voor de ander, oprecht, zonder bijbedoelingen.

Jezus betrekt dit liefhebben op àlle mensen die wij ontmoeten; in de ontmoeting kunnen wij naaste worden van een ander [Lk 10,36]. In onze tijd ontmoeten wij niet alleen mensen in levenden lijve, maar óók via televisie, internet en telecommunicatie. We leven in een kleine wereld: “the global village”, de hele wereld is als één dorp geworden. Ook al zijn we kilometers ver van de ander verwijderd, doordat we van elkaar weten en elkaar zien, kan betrokkenheid groeien. Liefde wordt dan bijv. concreet met spontane hulpacties (petitie, kleding, voedsel, geld) alsmede lange termijn ontwikkelingssamenwerking; zulke acties en instellingen zijn levengevend.

“God liefhebben en de naaste als jezelf”, vriend èn vreemdeling, dat is dus typisch christelijk, maar bovendien levengevend [Mt 22,27-40. Lk 10,27], voor nu en hierna [Mt 25,31-46].

God liefhebben, “hoe dan?” Zie dat Jezus voor ons God liefhebben uitlegt als leven volgens de Geboden [Mt 5,18. Joh 14,15] ofwel: wie God liefheeft, heeft lief wie God liefheeft [W 11,24. 1Joh 4,20]; God liefhebben is liefhebben zoals God [Ez 18,32. Mt 5,43-48 etc.], liefhebben wat van God is [Ps 24]. God heeft ons zozeer liefgehad, dat Hij ons leven en heeft gedeeld èn ons sterven, met het doel dat wij ten volle en vrij zouden leven [Joh 3,16. 10,10. Ga 4,5. 5,13. 1Pe 2,16]. In het licht hiervan is liefhebben voor ons dus een vorm van solidariteit, in navolging van Jezus Christus [Joh 15,14]; Jezus openbaart ons in woord en daad wat liefde is tot God en tot medemensen. God liefhebben is als het ware de levensadem van alles wat wij willen, denken en doen.

Onze liefde tot God is de grondslag, het fundament van onze naastenliefde. Tegelijker-tijd wordt beweerd: “Je naasten liefhebben, dat kan toch ook wel zonder God? Kijk maar om je heen; er zijn toch mensen die niks met God hebben en toch veel goed doen?” Meer nog, er zijn velen die zich gelovig noemen en desalniettemin weinig naastenliefde aan de dag leggen.

Liefhebben zonder God? Ik denk dan aan Jezus’ verhaal van de vader die zijn twee zoons vraagt om in de wijngaard te gaan werken [Mt 21,28-30]: de één zègt nee, maar gaat toch. God is de Schepper van alle mensen en daardoor kan ook in mensen die openlijk “nee” zeggen tegen God, Zijn liefde doorwerken. En zo zien we dit ook gebeuren. Kortom, aan de buitenkant kun je niet direct beoordelen of iemand God liefheeft.

Want eveneens zien we het omgekeerde, namelijk dat mensen die zeggen gelovig te zijn, ernstig tekortschieten in de liefde. Daarom is het belangrijk dat zij die “ja” zeggen tegen God, zich steeds weer laten inspireren en voeden door Zijn Woord en Sacrament. Want niemand is volmaakt in de liefde, maar menigeen wil wel groeien in de liefde.

En dat maakt precies ook het verschil uit: wie zegt God lief te hebben, is daarop aanspreekbaar. Wie meent lief te hebben zonder God, zogezegd, kan eerder de liefde laten varen als het even niet zo goed uitkomt; die liefde is niet zo verankerd.

Daarom vind ik het zo mooi dat de ouders van de dopeling vanmiddag juist dit gedeelte uit de Schrift hebben gekozen voor de doopviering. Zij willen hun kind gelovig opvoeden. Dit betekent dus niet: alle geboden en regels erin pompen. Gelovig opvoeden betekent veeleer: haar door woord en voorbeeld bekend maken met de weg die Jezus is gegaan [1Tes 1,6a] en haar alles leren in het licht van de liefde tot God en naaste. Gods geboden zijn immers geen doel, maar een middel om met Hem en voor Hem liefdevol samen te leven.

Wie liefhebben met geheel hun hart en ziel en verstand [Mt 22,37-39], willen één zijn met hun geliefden. Als wij Eucharistie vieren worden wij één gemaakt: de Eeuwige Zelf brengt ons samen en maakt ons in al onze diversiteit tot één gemeenschap die één van hart is. En: doordat Hij ons deel geeft aan het Levensbrood dat Hij Zelf is, verenigt Hij Zich met ons, zodat wij groeien in de liefde en spontaan, van harte, kunnen leven zoals Hij.

In de onzekerheden en ingewikkeldheid van deze tijd, krijgen wij hier vandaag een focus aangereikt, een doel, in het licht waarvan wij iets goed of kwaad kunnen noemen en ons leven zin krijgt [1Tes 1,9v]: God liefhebben en je naaste als jezelf: doe dit en je zult gelukkig leven, voorgoed. Amen.

Pater Mark-Robin Hoogland cp, Provinciaal van de Passionisten in Nederland